Moet ik AI labelen? 7 dagelijkse situaties uit artikel 50

Vanaf 2 augustus 2026 vraagt de EU AI Act in artikel 50 transparantie over AI-gegenereerde content en over directe interactie met AI-systemen. Maar wat betekent dat voor de medewerker die elke dag een brief, een persbericht of een PowerPoint maakt? Moet je nu echt overal "Gemaakt met AI" onder zetten?

Het korte antwoord: nee. De labelplicht voor content richt zich vooral op wat organisaties naar buiten brengen: deepfakes en AI-gegenereerde tekst over zaken van algemeen belang. Daarnaast bevat artikel 50 een aparte transparantieplicht wanneer mensen rechtstreeks met een AI-systeem communiceren, zoals bij een chatbot. Voor AI als hulpmiddel achter de schermen geldt geen labelplicht. De grens loopt soms anders dan je verwacht.

De vuistregel die werkt

Stel jezelf één vraag voor je iets publiceert of voor je een AI-systeem in contact brengt met mensen.

Voor beeld, audio en video: lijkt het echt of authentiek terwijl het AI is? Dan labelen.

Voor tekst: wordt de tekst gepubliceerd om het publiek te informeren over een zaak van algemeen belang, en ontbreekt echte menselijke redactie of redactionele verantwoordelijkheid? Dan labelen.

Voor directe interactie: praat iemand met een AI-systeem en is dat niet evident? Dan vermelden.

Dat is de kern van artikel 50. De wet wil voorkomen dat lezers, kijkers of gesprekspartners worden misleid over wat ze zien, horen of waar ze mee praten.

Belangrijk: artikel 50 raakt vooral wat naar publiek gaat. Interne mails, vergadernotities, jouw eigen Word-bestand of een bilateraal gesprek met een collega vallen er niet onder.

7 situaties uit de praktijk

1. Brief aan een burger, geschreven met AI-hulp

Een gemeenteambtenaar laat ChatGPT meelezen aan een ontwerpbrief, herschrijft de inhoud, controleert het, ondertekent en verstuurt.

Labelen? Nee.

Dit is bilaterale communicatie tussen overheid en burger, geen publicatie aan een breed publiek. De ambtenaar heeft de tekst inhoudelijk beoordeeld en draagt er verantwoordelijkheid voor. AI was hier hulpmiddel, geen auteur. Vergelijk het met een spellingscorrector: niemand verwacht een vermelding "Tekst gecorrigeerd door Word".

Let op: als de burger rechtstreeks met een AI-systeem communiceert, of als een besluit volledig geautomatiseerd tot stand komt, kunnen andere transparantieverplichtingen gelden, zowel onder de AI Act als onder de AVG.

2. Persbericht op de gemeentewebsite

Een communicatiemedewerker laat AI een eerste versie schrijven, herziet de tekst en publiceert het persbericht.

Labelen? Nee, mits er aantoonbare menselijke redactie is.

Een persbericht over gemeentelijk beleid valt onder "tekst die publiek informeert over zaken van algemeen belang" en daarmee binnen artikel 50(4). De wet maakt expliciet uitzondering voor tekst die door een mens redactioneel is beoordeeld, waarbij die mens of de organisatie redactionele verantwoordelijkheid draagt.

De ontwerpcode van maart 2026 en de ontwerprichtlijnen van mei 2026 wijzen beide richting een praktische aanpak: niet elk AI-geholpen document hoeft een label, maar menselijke redactie moet wel echt en aantoonbaar zijn. In de praktijk betekent dat een aanwijsbare editor met een gedocumenteerde procedure: leg in een interne werkwijze vast wie tekenbevoegd is voor publicatie. Een communicatiemedewerker die echt redigeert voldoet. Een copy-paste zonder lezen niet.

3. PowerPoint met AI-tekst en AI-afbeelding

Een leidinggevende maakt een interne strategiepresentatie met AI-gegenereerde tekst en een fotorealistisch beeld van "een team in vergadering".

Labelen? Hangt af van het publiek.

Praktisch: bijschrift "Beeld gegenereerd met [tool]" volstaat. Voor de tekst geldt dezelfde regel als bij een persbericht.

4. Excel of Word met een AI-plugin

Een HR-medewerker gebruikt een AI-plugin in Excel om een formule te schrijven, of laat Word een paragraaf herformuleren.

Labelen? Nee.

AI is hier productiviteitsgereedschap. Spellingcontrole, grammaticacorrectie en auto-formattering vallen er buiten omdat de mens inhoudelijke controle behoudt. Praktische test: heeft de AI de betekenis, structuur of inhoud substantieel veranderd? Nee, dan geen labelplicht. Wel, dan komt dezelfde redactieregel als bij situatie 2 in beeld.

5. Chatbot op de website

Een zorginstelling zet een chatbot op de website om bezoekers door veelgestelde vragen te leiden.

Labelen? Ja.

Dit is de duidelijkste verplichting in artikel 50. Wie met een AI praat moet weten dat het een AI is. Een welkomstbericht "Hallo, ik ben de virtuele assistent van [organisatie]" is voldoende. De uitzondering "evident AI-context" geldt alleen als het voor een redelijke gebruiker zonder twijfel duidelijk is. Voor een bezoeker van een ziekenhuiswebsite is dat zelden het geval.

6. Vergaderverslag, AI samengevat

Een collega gebruikt een AI-tool om een vergadering automatisch samen te vatten en stuurt het verslag naar de aanwezigen.

Labelen? Nee voor de aanwezigen, ja zodra het breder gaat.

Een verslag dat alleen naar de deelnemers gaat is interne communicatie. Wordt het verspreid in een nieuwsbrief, op een website of naar externen, dan valt het binnen publicatie. Vermeld dan kort dat de samenvatting AI-ondersteund is. Goede praktijk los van artikel 50: vermeld het altijd in de aanhef. Mensen willen weten of er een mens heeft meegelezen op de feiten.

7. Foto in het jaarverslag, AI-gegenereerd

In het jaarverslag staat een fotorealistisch beeld van "medewerkers in actie". Het is door AI gemaakt.

Labelen? Ja.

Een jaarverslag is publicatie naar publiek. Een fotorealistisch beeld dat suggereert echte personen of situaties af te beelden, valt onder de deepfake-bepaling. Bijschrift "AI-gegenereerd beeld" of "Beeld gegenereerd met [tool]" is verplicht. De redactie-uitzondering geldt hier niet: die is alleen van toepassing op tekst, niet op deepfake-beelden.

Een duidelijk gestileerde of evident artistieke illustratie valt buiten de strikte verplichting, maar transparant zijn helpt het vertrouwen.

Belangrijke uitzonderingen en nuanceringen

Niet elke uitzondering geldt voor elke situatie. Artikel 50 kent uitzonderingen per soort verplichting, niet één algemene lijst.

Buiten deze gevallen geldt: bij twijfel labelen. Het kost niets en het wint vertrouwen.

De ene regel die alles dekt

Als je dit artikel onthouden moet in één zin:

Wat publiek wordt en lijkt door een mens gemaakt terwijl het AI is, hoort gelabeld. Wie met een AI praat moet dat weten. De rest niet.

Geen jurist nodig. Drie korte vragen, drie antwoorden, klaar.

Veelgestelde vragen

Wanneer treedt artikel 50 in werking?

2 augustus 2026. Vanaf die datum gelden de transparantieverplichtingen voor alle organisaties die generatieve AI inzetten richting publiek of gebruikers, of die AI-systemen direct met mensen laten communiceren.

Hoe formuleer ik een label?

Kort en zichtbaar. "Beeld gegenereerd met [tool]", "AI-gegenereerde samenvatting", of "Tekst opgesteld met AI-ondersteuning, redactioneel beoordeeld door [naam]". Totdat definitieve richtlijnen en eventuele iconen beschikbaar zijn, is een korte en duidelijke tekstuele melding de veiligste keuze. Een zichtbaar "AI"-icoon kan helpen, maar moet voor de gebruiker begrijpelijk zijn.

Geldt dit ook voor interne documenten?

Nee. Artikel 50 richt zich op publicatie of interactie met publiek. Interne notities, eigen werkdocumenten en bilaterale communicatie vallen erbuiten.

Wat is precies "publiek over zaken van algemeen belang"?

Beleid, gezondheid, veiligheid, verkiezingen, openbare diensten, onderwijs, milieu. Voor gemeenten, zorginstellingen en scholen valt het meeste publieksgerichte verkeer hieronder. Een commerciële productpagina van een KMO valt er meestal buiten, maar een blogpost over een maatschappelijk thema weer wel.

Wat als ik twijfel of iets gelabeld moet worden?

Label het. De kosten van een onnodig label zijn verwaarloosbaar. De kosten van een ontbrekend label kunnen oplopen tot een nalevingsvraag bij audit.

Geschreven door Rob Ummels in samenwerking met Claude (Anthropic). Inhoudelijke verantwoordelijkheid: AIAdopt.